Antivirus və Firewall Sistemləri Necə İşləyir? Viruslar, Backdoor-lar və Real Müdafiə Mexanizmləri (2026)

🛡️ Antivirus və Firewall Sistemləri Necə İşləyir? (2026)

🧠 Viruslar, Backdoor-lar və Real Kibertəhlükəsizlik Müdafiəsi

Müasir kibertəhlükəsizlik dünyasında yalnız hücum (hacking) bilikləri kifayət deyil.
Peşəkar hacker dərsləri, kiber dərslər və web developer kursları mütləq şəkildə:

• 🛡️ antivirus mexanizmlərini
• 🔥 firewall arxitekturasını
• 🦠 virus və backdoor davranışlarını

dərindən izah etməlidir.

Bu məqalə Blue Team, Ethical Hacking, System Security və Web təhlükəsizlik dərsləri üçün konsept dərs materialıdır.

⚠️ Qeyd: Buradakı bütün məlumatlar qanuni, etik və təlim məqsədi daşıyır.

---

🦠 Virus nədir və sistemə necə yoluxur?

Virus — istifadəçi xəbəri olmadan işləyən və sistemdə dəyişiklik edən zərərli proqram kodudur.

Ən çox rast gəlinən yoluxma yolları:

• 📎 Phishing email əlavələri
• 💾 Crack / warez proqramlar
• 🌐 Zərərli web saytlar
• 🔌 USB və BadUSB cihazları
• 📥 Script injection (XSS, RCE sonrası payload)

Virusun əsas məqsədi:

• məlumat oğurlamaq
• sistemə nəzarət etmək
• backdoor yerləşdirmək
• botnet-ə qoşmaqdır

---

🚪 Backdoor nədir? Hacker sistemdə necə gizlənir?

Backdoor — sistemə gizli giriş nöqtəsidir.

Backdoor necə yaranır?

• 🔓 Zəif parol və ya default credential
• 💉 Exploit sonrası shell yerləşdirilməsi
• 📦 Zərərli library və ya service
• ⚙️ Startup və registry injection

Backdoor nə edir?

• 🕵️ sistemə səssiz giriş
• 🔁 C2 (Command & Control) əlaqəsi
• 📡 məlumat ötürülməsi
• 🧨 əlavə payload yüklənməsi

Backdoor-lar klassik antiviruslar üçün ən çətin aşkarlanan təhlükələrdəndir.

---

🛡️ Antivirus nədir və necə işləyir?

Antivirus — sistemdə işləyən prosesləri, faylları və davranışları analiz edən təhlükəsizlik proqramıdır.

Antivirusların əsas iş prinsipləri:

1️⃣ Signature-based Detection

• məlum virus imzaları ilə müqayisə
• sürətli, lakin zero-day-a qarşı zəif

2️⃣ Heuristic Analysis

• şübhəli kod davranışını analiz edir
• yeni virusları aşkarlaya bilir

3️⃣ Behavioral Detection

• real vaxtda prosesləri izləyir
• backdoor və RAT-ları tutmaq üçün effektivdir

4️⃣ Sandbox mexanizmi

• fayl izolə mühitdə işə salınır
• real sistemə zərər vermədən analiz edilir

---

🧪 ClamAV – Open Source Antivirus (Linux / Server)

ClamAV əsasən:

• Linux serverlər
• Mail serverlər
• Web hosting mühitləri

üçün istifadə olunur.

ClamAV xüsusiyyətləri:

• 🐧 Linux üçün ideal
• 📧 Email attachment scan
• 📦 Fayl və arxiv analizi
• 🔓 Open Source və audit edilə bilən

İstifadə ssenariləri:

• Web developer server security
• Hosting və VPS qorunması
• SOC və Blue Team lab-ları

ClamAV kiber təhlükəsizlik dərsləri üçün mükəmməl laboratoriya alətidir.

---

🔥 Firewall nədir və nə üçün vacibdir?

Firewall — şəbəkəyə daxil olan və çıxan trafiki qaydalara əsasən idarə edən müdafiə qatıdır.

Firewall olmadan:

• virus rahat yayılır
• backdoor C2 bağlantı qurur
• data leak baş verir

---

🧱 Firewall növləri

🔹 Network Firewall

• router və gateway səviyyəsində
• IP, port və protokol filtrasiya

🔹 Host-based Firewall

• birbaşa əməliyyat sistemində
• proses əsaslı nəzarət

🔹 Application Firewall (WAF)

• web hücumlarına qarşı
• SQLi, XSS, RCE bloklayır

---

🛡️ Kaspersky & Avast Firewall necə işləyir?

🧠 Ağıllı trafik analizi

• şübhəli outbound connection
• C2 server davranışı

🔐 Application control

• hansı proqram hara çıxır
• backdoor-un internetə çıxışı bloklanır

📡 IDS / IPS inteqrasiyası

• hücum pattern-ləri aşkarlanır
• real vaxtda bloklanır

Bu firewall-lar Blue Team dərslərində real müdafiə ssenariləri üçün istifadə olunur.

---

🔗 Antivirus + Firewall birlikdə necə işləyir?

Təhlükə	Antivirus	Firewall
Virus faylı	✅	❌
Backdoor connection	⚠️	✅
Data exfiltration	❌	✅
Zero-day exploit	⚠️	⚠️

➡️ Tək antivirus kifayət deyil
➡️ Firewall olmadan sistem açıqdır

---

🎓 Hacker və Web Developer dərsləri üçün dərs konsepti

Bu mövzu:

• 🧠 hacker dərsləri
• 🛡️ kiber təhlükəsizlik dərsləri
• 🌐 web developer kursları
• 🔵 blue team təlimləri

üçün əsas fundamentdir.

Hücum bilmədən müdafiə olmaz,
müdafiəni bilmədən peşəkar hacker olunmaz.

---

✅ Nəticə

Müasir kibertəhlükəsizlik:

• yalnız hücum deyil
• real müdafiə mexanizmlərini anlamaqdır

Antivirus və firewall bilməyən hacker yarımçıqdır.

---

📲 WhatsApp ilə əlaqə

CyberShieldy Academy
Kiber Dərslər • Hacker Dərsləri • Web Security • Blue Team • Ethical Hacking • Real Lablar

---

📚 Oxşar Yazılar

• İki faktorlu identifikasiya nədir?
• Viruslar və Telefon Hücumları: Metasploit (msfconsole) ilə Real Ssenarilər
• IDS və IPS nədir? Kibertəhlükəsizlikdə Aşkarlama və Qarşısının Alınması

🎓 PULSUZ Sınaq Dərs
CyberShieldy kiber kurslarına qoşul