Digital Forensics Nədir? Sistem İzləri, Hacker Sübutları və Real Kibertəhlükəsizlik Dərsi (2026)
Digital Forensics nədir, sistem izləri necə analiz olunur və hacker hücumlarından sonra sübutlar necə tapılır? Blue Team, SOC Analyst və Ethical Hacking üçün real forensiks dərsi (2026).
🧬 Digital Forensics Nədir? Hacker İzlərini Oxuyan Elmi Təhlükəsizlik Sahəsi
Digital Forensics — kibertəhlükəsizlik dünyasında hadisədən sonra həqiqəti üzə çıxaran sahədir.
Hacker hücum edir, iz buraxır və məhz həmin izləri forensiks oxuyur.
Kibertəhlükəsizlik dərsləri, hacker dərsləri və kiber təlimlər üçün Digital Forensics əsas fundament sayılır.
Hücumu bloklamaq kifayət deyil,
baş verəni sübutla anlamaq lazımdır.
🧠 Digital Forensics nə üçün lazımdır?
Digital Forensics aşağıdakı məqsədlər üçün istifadə olunur:
- Hacker hücumundan sonra analiz
- Məlumat sızmasının mənbəyini tapmaq
- Malware və backdoor davranışını anlamaq
- Hücumun zaman xəttini çıxarmaq (timeline)
- Hüquqi və texniki sübut toplamaq
Blue Team və SOC Analyst dərslərində forensiks praktik bacarıqdır, nəzəri mövzu deyil.
🔍 Digital Forensics, Hacking və Blue Team əlaqəsi
| Sahə | Rol |
|---|---|
| Hacking | Zəifliyi tapır |
| Ethical Hacking | Hücumu simulyasiya edir |
| Blue Team | Hücumu aşkarlayır |
| Digital Forensics | Hücumu sübutla izah edir |
Yəni:
- Hacker girir
- Müdafiə reaksiya verir
- Forensiks hər addımı danışdırır
💾 Disk Forensics nədir?
Disk Forensics — HDD və SSD üzərində aparılan analizdir.
Araşdırılan əsas elementlər:
- Silinmiş fayllar
- Gizli və şübhəli fayllar
- Fayl metadata və timestamp-lar
- Persistence mexanizmləri
- Malware izləri
Bu mövzu kiber dərslər, server security və hacker təlimləri üçün vacibdir.
🧠 Memory (RAM) Forensics nədir?
RAM Forensics ən kritik sahələrdəndir, çünki:
- Fileless malware RAM-da işləyir
- Backdoor-lar diskə yazılmaya bilər
- Aktiv C2 bağlantıları burada görünür
Analiz edilənlər:
- Running process-lər
- Inject olunmuş kodlar
- Network connection-lar
- Credential izləri
Advanced Blue Team təlimlərində RAM analizi mütləq öyrədilir.
🌐 Network Forensics
Network Forensics hücum zamanı şəbəkə üzərindən keçən məlumatları analiz edir.
İstifadə olunur:
- PCAP faylları
- DNS sorğuları
- Şübhəli outbound traffic
- Data exfiltration izləri
Bu sahə web security dərsləri və network security ilə sıx bağlıdır.
🦠 Malware Forensics nədir?
Malware Forensics zamanı cavab tapılan suallar:
- Zərərli proqram necə işləyir?
- Backdoor haradan əlaqə yaradır?
- C2 server haradadır?
- Persistence necə qurulub?
Bu mövzu ethical hacking, reverse engineering və blue team dərsləri ilə kəsişir.
🕵️ Log Analysis – Sistem danışır
Log-lar forensiks üçün ən dəyərli sübutdur.
Analiz edilən log-lar:
- Authentication log-ları
- Web server log-ları
- Firewall və IDS/IPS log-ları
- Application event-lər
Log oxumağı bilməyən mütəxəssis real kiber təhlükəsizlikçi sayıla bilməz.
🛡️ Digital Forensics Blue Team üçün niyə vacibdir?
Çünki:
- IDS xəbərdarlıq verir
- SIEM alarm yaradır
- Amma forensiks sübut çıxarır
SOC Analyst və Blue Team təlimləri forensiks olmadan yarımçıq qalır.
🎓 Kiber Dərslər və Hacker Təlimləri üçün Forensiks
Bu mövzu:
- kibertəhlükəsizlik dərsləri
- hacker dərsləri
- ethical hacking kursları
- blue team təlimləri
- web və server security dərsləri
üçün əsas baza bilikdir.
Hücum edən kimi düşünməyən forensiks zəifdir,
iz buraxmağı bilməyən hacker isə gec-tez tutulur.
⚠️ Forensiks zamanı edilən kritik səhvlər
- Sistemi söndürmək (RAM məlumatı itir)
- Sübutu dəyişmək
- Snapshot almadan analizə başlamaq
- Log-ları overwrite etmək
Bir səhv bütün araşdırmanı yararsız edə bilər.
🚀 Nəticə
Digital Forensics — kibertəhlükəsizliyin yaddaşıdır.
Hücum bitə bilər, amma iz həmişə qalır.
Hacker sistemi sındırar,
Forensiks isə həqiqəti ortaya çıxarar.
📚 Oxşar Yazılar
- OSINT Araşdırmaları: Açıq Mənbələrdən Kiber Kəşfiyyat
- Red Team və Blue Team Fərqləri
- Public Wi-Fi Riskləri və Hücum Ssenariləri
📎 Əlaqəli Məqalələr
- Sosial Mühəndislik Nədir və Real Hücum Nümunələri
- Kibertəhlükəsizlikdə Red Team və Blue Team Nədir?
- İctimai Wi-Fi İstifadə Edərkən Nələrə Diqqət Etməli?
CyberShieldy Academy
Kiber Dərslər • Hacker Dərsləri • Digital Forensics • Blue Team • Ethical Hacking • Real Lablar
🎓 PULSUZ Sınaq Dərs
CyberShieldy kiber kurslarına qoşul